Encounter, relatietherapie weekend

februari 2026 

Het was tijd voor een APK. Daar kwamen we achter omdat we allebei last hadden van ‘conspiricy of silence’. Wat dat is? Dat is een niet concreet afgesproken afspraak om het ergens niet meer over hebben. Dus: we weten bijvoorbeeld allebei dat een onderwerp als geld, schoonmoeder of seks, een no-go is. Maar dat zeggen we niet hardop.

APK dus. Maar waar gaan we naar toe? Willen we naar een therapeut? Willen we in een groep? Of accepteren dat dit er gewoon bij hoort, dat gekibbel en dat gevoel van onvrede. De gedachte aan een langdurig traject klinkt bepaald niet aanlokkelijk. Maar de vraag komt toch weer terug op momenten dat ik me blauw erger aan het gedrag van mijn partner. Vaak zelfs aan het gedrag waar ik destijds juist zo verliefd op geworden was, dat impulsieve, dat vrolijke, die gekkigheid.

Als ik dan doordenk over relatie therapie, zie ik een warme, zachte ruimte voor me met drie stoelen. De coach schenkt thee in en legt uit hoe het zal gaan. Dat we na de intake al of niet samen met haar of hem in gesprek gaan waarin we ons doel, onze verwachting en onze problemen zo goed mogelijk verwoorden. Dat het traject, gezien onze leeftijd en onze vraag, waarschijnlijk een half jaar in beslag gaat nemen. En dat we huiswerk krijgen. Bij de gedachte hieraan alleen al krijg ik het Spaans benauwd.

Groepstherapie dan? Onder leiding van een gerenommeerde therapeut of coach met vijf stellen aan het werk met diverse opdrachten. Theorie over hoe overlevingsmechanismen werken. Een PowerPoint presentatie over veel voorkomende relatieproblemen, want ja, we lopen allemaal op gegeven moment tegen hetzelfde aan. Deelrondes. Veel tissues. En na afloop in de auto samen terug. Commentaar leveren op de andere stellen, of vaststellen dat het bij ons zo erg nog niet is. Of de maat nemen van onze professionele begeleider, die toch wel mooi binnenloopt in zo’n weekend. Nee, ook dat zag ik niet voor me. Onze eigen kennis, inzichten en de liefde voor elkaar wonnen het van een dergelijke beslissing. We redden ons wel. Dachten we.

Wij hadden het geluk dat we getipt werden om een weekend ‘Encounter’ te doen. Daar had mijn zeer gewaardeerde collega, ook een doorgewinterde coach op leeftijd, met zijn vrouw enorm veel aan gehad. We waren het gelukkig eens, dat als hij dat zegt, het vast ook voor ons  zou kunnen werken.

Om maar aan het eind te beginnen, al op de terugweg, na 44 uur intensief samenzijn, voelden we ons allebei herboren. We hadden toegepast wat we allebei wel wisten maar waar we, in de kwetsbaarheid van ons samenzijn, toch niet het juiste gereedschap voor hadden kunnen vinden. Precies dat kregen we van de drie ervaringsdeskundige echtparen, die net als wij van elkaar houden maar elkaar soms ook danig kwijt zijn. Zes vrijwilligers, maar wel zes professionals. Wij hebben door hun aanpak een enorme reis gemaakt. Een reis, die ik iedereen gun.

Wat is Encounter?

De organisatie Encounter, een stichting zonder winstoogmerk, bestaat al jaren en heeft van oorsprong een Christelijke signatuur. In Nederland is Encounter te gast in het voormalige klooster in Helvoirt. Mocht je daar door afgeschrikt worden, lees dan even verder want het gaat niet over de kerk. In 95 landen wordt iedere maand een weekend georganiseerd waar je je als stel voor kunt inschrijven.

De methodiek is: luisteren en schrijven. Schrijven wat er van binnen leeft en dat met elkaar delen. Van vrijdagavond tot en met zondagmiddag zijn wij bezig geweest om, rond thema’s als Gevoelens, Wie ben ik, Wat verwacht ik van onze relatie, op te schrijven wat er bij ieder van ons van binnen leeft. Alles mag en over alles kun je schrijven. Dat schrijven blijkt steeds beter en sneller te gaan. De structuur is helder, eenvoudig en vooral beperkt. Een schrijfronde – schrijven doe je apart van elkaar – duurt maximaal een kwartier. Dan lees je dat op je eigen kamer aan elkaar voor. Dit noemen ze bij Encounter dialogeren. Door het eerst op te schrijven, vooral je gevoelens over situaties, kom je bij jezelf. Een belangrijke zin die ik heb meegenomen is:  ‘Ik voel mij verdrietig, omdat ik.... ‘ En dat is een wezenlijke omdraaiing van mijn oude, favoriete ruzietekst: ‘Ik voel me verdrietig, omdat jij’.

Verantwoordelijkheid nemen

In theorie wist ik het allemaal wel. Ik ben verantwoordelijk voor mijn eigen gevoelens. Een ander zou over een los geintje van mijn partner smakelijk lachen. Maar als hij dat op een voor mij onheus moment doet, word ik boos, verdrietig en voel ik me alleen. Volledige verantwoordelijkheid daarvoor pakken, dat is met het schrijven en delen in dit weekend beter gelukt dan ik had verwacht. En het was tussen ons ook meteen duidelijk: dit gaat ons echt helpen. Niet alleen dit weekend, maar iedere keer, op een geschikt moment bij een kopje koffie aan de keukentafel. Omdat ik luister welke gevoelens er bij mijn partner worden opgeroepen, blijft de schuldvraag uit. Gevoelens zijn. Gevoelens zijn er zonder oordeel. Je kunt nooit zeggen: het is niet goed dat jij nu boos bent. Je kunt wel zeggen: ik hoor en begrijp dat je boos bent. Er kan pas een moreel oordeel worden geveld als je vanwege die boosheid om je heen gaat slaan. Dan kan een ander zeggen: dat vind ik niet ok. Maar gevoelens? Die zijn. En daar kun je mee aan het werk want die gevoelens zijn alleen van jou.

In de loop van de zaterdag duiken de organiserende echtparen, die achter de tafel de presentaties verzorgen, over een volgend, en wederom relevant thema, steeds verder de diepte in. Met groot respect voor de openheid over hun ervaringen, luisteren de twaalf deelnemende echtparen naar hun manier van dialogeren. Het is voor ons zichtbaar hoe zij op deze manier dichter tot elkaar gekomen zijn, ook na 20 of 30 jaar huwelijk. Sterke stellen, dat is wat zij voorleven en dat is wat wij ook willen zijn: een sterk stel. Dat is wat onze kinderen nodig hebben, de familie maar ook de buurt, onze vrienden. En het word me steeds duidelijker hoe waardevol het is dat we het belangrijkste in ons leven: een goede relatie met degene die we liefhebben, op één zetten. Daar moet aan gewerkt worden en dat kan als je het goede gereedschap kent en leert gebruiken.

Met elkaar praten kun je op talloze manieren. En wat ik hier geleerd heb is dat ik, in het bijzijn van mijn partner, tot op het bot eerlijk kan en durf te praten over mezelf. Omdat ik mijn gedachten en gevoelens aan het papier heb toevertrouwd, en dat voorlees, kan hij rustig blijven zitten en luisteren naar wat er in mij omgaat. Zo heb ik ook hem op een andere manier gehoord. Die kennis, ontdaan van luisterruis, leidde tot begrip en verbinding. Partners zijn uiteraard in vele opzichten verschillend en dat zal altijd zo zijn. Maar die verschillen hoeven niet te leiden tot verwijdering. Die verschillen zijn nog net zo prachtig aanvullend als vroeger toen je verliefd op de ander werd. Dus die mogen zeker blijven.

De leidende echtparen die vertellen over hun persoonlijke strubbelingen en verschillen, scheppen een kader, een liefdevolle ruimte waardoor het ego, met alle gedachten, vooroordelen en aannames, smelt. Door het hele weekend heen voel je de aandacht die zij zowel in de voorbereiding als in uitvoering stoppen. Aandacht voor elkaar, voor alle deelnemers, voor het eten, voor de bloemen en voor een mooi ritueel met kaarsen. Alles straalt liefde en zorgvuldigheid uit. Zij weten dat de deelnemers in processen raken en laten dat op een liefdevolle manier gebeuren. Je ontmoet de anderen bij de maaltijden maar je hoeft niets. Een weekend als dit bij Encounter is als het zorgvuldig omschoffelen van het land waardoor de zaadjes die erin vallen, weer opkomen en vrucht gaan dragen.

Roept dit al meteen allerlei gevoelens op? Schrijf ze op. Kijk maar wat er gebeurt als je dat doet. Wij zijn blij met onze deelname aan dit weekend. Rustig opgebouwd, precies de passende inhoud en zorgvuldig afgebouwd. Ik gun het ieder stel. Ook als je denkt het niet nodig te hebben. Dan juist. Kijk op www.encounter.nl

________________________________________________________________________________________________________________________________

Een coach voor altijd

September 2024

‘Luister!’ roept een van de passagiers met een diepe stem luid, nadat was omgeroepen dat de vertraagde propvolle trein slechts drie minuten op het perron zou stoppen. Drie minuten, er moeten dertig fietsen uit en sommigen moeten een overstap halen. Iedereen houdt zich stil. ‘We gaan het organiseren, graag alle mannen naar de deur, de dames nemen de tassen en wie snel moet overstappen gaat naar voren, naar de deur!’ In no- time staat iedereen op scherp en als de deuren opengaan, weet iedereen wat hij of zij moet doen. En... binnen de tijd staan alle fietsen op het perron. Ik moest aan dit waargebeurde en wat verouderde verhaal denken toen ik het bericht las over zogenaamde ‘sociale afwezigheid’; iets waar conducteurs in de trein dagelijks mee te maken hebben. Dan zit Ieder Voor Zich op ‘t mobieltje te turen. Een coupé vol reizigers met een chronisch gebrek aan een primaire levensvoorwaarde: verbinding. Er lijkt geen sprake van het sociale weefsel waar iedereen, als je diegene individueel zou spreken, naar verlangt. Ik vraag me af of de drie-minuten-fiets-actie met deze telefoonverslaafden zou lukken.

Toen schoot me te binnen dat een dokter de eed van Hippocrates aflegt waarmee die verklaart dat hij of zij altijd hulp zal verlenen, ook al is het midden in de nacht of op vakantie. En aan de geestelijke, de pastor, die altijd iemand bij zal staan, mocht er om hulp gevraagd worden. Is het voorstelbaar dat coaches, die immers ook hulpverleners zijn, hun kwaliteiten en vaardigheden upgraden om niet alleen individuen bij te staan maar zich ook inzetten om ons openbare sociale weefsel weer soepeler, liever en werkbaarder te maken? Dat moeten wij met al onze ervaring en inzicht in wat mensen nodig hebben toch kunnen, zonder dat het ons iets kost? Want onze coachende houding blijft toch zeker niet beperkt tot onze spreekkamer? Toen ik het er met een andere coach over had, vertelde hij hoe de allerkleinste bijdrage, zoals ‘goedemorgen’ zeggen als je een ruimte met vreemden - bijvoorbeeld een treincoupé - binnenkomt, al kan zorgen dat iedereen zich anders gaat gedragen. Een bijdrage die niets kost en veel oplevert.

Eén persoon in een groep kan al het verschil maken als het gaat om leven en dood. Eén interventie kan al voldoende zijn om fatale escalaties te voorkomen. Dat noem ik wakker zijn, awake heet dat toch?

We coachen mensen om zich beter in hun vel te laten voelen en om beter in hun leven te functioneren. En dat is dus altijd met en tussen andere mensen. Van hogerhand laat niemand zich meer iets zeggen, maar in de onderstroom leeft bij de meeste mensen de behoefte om gezien te worden, verbinding te voelen en erbij te horen. Intussen oefen ik hiermee en heb ik - op een enkele keer na - alleen maar mooie, nieuwe en vriendelijke reacties ontvangen. En ik word er zelf beslist een blijer mens van in deze toch wat somber stemmende tijden.

_______________________________________________________________________________________________________________________________

De Zen - Zender

Augustus 2024

Onlangs reed ik terug na een gezellig feestje in ‘t noorden van het land van collega’s, inmiddels goede vrienden. Eerst concurrenten, maar al gauw collega’s want zo gaat dat met zzp-ers: je bent beter af mét elkaar dan zonder. Ook als je in het zelfde vak zit en zelfs als je in dezelfde vijver vist. Altijd iets te leren want links of rechtsom: allen zijn met persoonlijke of spirituele ontwikkeling bezig. Dat is leerzaam en dat schept een band. Op het feestje was ook een dame die ik niet kende. Ze heette Dian, een buitenlands familielid van de gastheer en iets bij een oliemaatschappij. Zij moest naar Den Bosch. Ze had tijdens de soep een paar aardige woordjes tegen de feestvarkens gezegd en dat was alles wat ik van haar wist.

Ze stond wat schutterig op haar telefoontje te kijken net toen ik van het parkeerterrein afreed dus ik draaide mijn raampje open. Klein kunstje om haar ergens op een trein te zetten omdat ik toch die kant op ging. Ja fijn, ik rij graag mee en ze zwaaide de deur open. Toen ze naast me zat stak ze van wal, nadat ik haar gecomplimenteerd had met haar toespraak. Ze woonde nu in Kopenhagen, wat haar excuseerde voor haar haperende Nederlands. Ze vertelde omstandig hoe de relatie met het echtpaar in elkaar zat en voegde daar een aanzienlijk deel van haar levensloop aan toe. Hoe ze was gaan studeren en hoe ze in de persoonlijke ontwikkeling terecht was gekomen. Hoe ze steeds meer naar binnen was gegaan en had leren stil te zijn. Hoe ze ieder jaar twee weekenden naar een speciaal zen-huis ging om daar drie dagen te zwijgen, met uitzondering van een half uur samen met de zenleraar, die heel belangrijk was om te weten hoe verder te zwijgen. Ik luisterde en reed auto. Heerlijk, ik hoefde haar dankzij dat natuurlijke en prima excuus niet aan te kijken. Ik was heel benieuwd of er een moment zou komen dat ze belangstelling zou krijgen voor haar chauffeur en ik begon er lol in te krijgen. We hadden zo’n 120 kilometer te gaan, dus tijd zat.

Na een gedetailleerd verhaal over de Theory U, die ze jaren geleden omarmd had, maar waar ze nu afstand van aan het nemen was, vroeg ze me: ‘Vind jij het ook niet gek dat er nog steeds zoveel mensen achter deze theorie aanlopen?’

Aha, een vraag! Ik vroeg terug: ‘Wat vind je daar raar aan?’ Hetgeen direct voeding was voor een volgend kwartier college. De Amsterdamse methode. Een gesloten vraag stellen, om het idee te geven dat er een dialoog gaande is, en dan weer vol gas vooruit. Op ongeveer 75 kilometer moest ze even zuchten en keek uit het raam. ‘Het schiet al lekker op, ik ga naar mijn zus, die heb ik lang niet gezien.’

‘O.’ Was mijn intelligente antwoord.

‘Weet je,’ ging ze verder, ‘met haar heb ik destijds mijn eerste zen ervaringen beleefd. Het belangrijkste wat ik toen heb geleerd was om echt te luisteren. Dat kunnen maar weinig mensen is mijn ervaring. Echt, diep luisteren. Heb jij wel eens zen gedaan? Voor mij is dat toch de beste leerschool. In de stilte vind ik mijn antwoorden. Iedere ochtend om 6 uur zit ik een half uur. Ik zou dat niet kunnen missen.

Je kunt vast wel raden wat mijn antwoord was. ‘O.’

De macht van de vanzelfsprekendheid

April 2024

Zij die na pakweg 1995 zijn geboren kunnen zich het leven zonder computer en telefoon net zo min voorstellen als babyboomers stromend water, elektriciteit, auto’s en fietsen. Alles wat aanwezig is en het gemak en het leven dient, is er in hun leven’ altijd geweest. De wegen worden gerepareerd, de brandweer rukt uit bij een vuurtje, de dokter staat klaar. Volstrekt natuurlijk.

Die talloze dagelijkse vanzelfsprekendheden kunnen zich doorgaans niet in een dagelijkse vorm van dankbaarheid verheugen. Nadat ik destijds, op bezoek in Rusland,  met eigen ogen heb gezien dat mensen om vier uur ‘s-nachts in de rij stonden voor een fles olie of een stuk brood, ben ik jarenlang anders een supermarkt ingelopen. En nog kan ik me verbazen en vergapen aan wat er bij ons allemaal in de schappen ligt. Ik kan me nog steeds opwinden als ik een dame hoor klagen dat ‘haar’ toast/jam/witte wijn even niet voorradig is.

Maar ook op andere gebieden overheerst de grondtoon: ‘Wat is, moet blijven’. ‘Dat hoort nu eenmaal zo’. ‘Dus daar moet iedereen vanaf blijven’. De macht van de vanzelfsprekendheid in actie. Hoe het allemaal zo is gekomen, wat daarvoor nodig is geweest en hoe hard daarvoor eerdere generaties zich in het zweet gewerkt hebben is in het bewustzijn van de vanzelfsprekend denkende mens ver te zoeken.

Onbewuste vanzelfsprekendheid scoort ook hoog in relaties, de liefde en het werk. Na een sprookjesachtige bruiloft weet het paar beslist dat ze lang en gelukkig met elkaar gaan leven. Na een hartverwarmend sollicitatiegesprek en het daarop volgende positieve telefoontje is de teleurstelling groot als blijkt dat de leidinggevende eigenlijk helemaal niet zo aardig is. Of toen je erachter kwam dat de ideale klanten van je net opgerichte zaak soms ver te zoeken zijn; zeurkousen zijn het, agressieve opgewonden standjes, lastige, burnout vergrotende tegenwerkende voorwerpen.

In hoeverre herken jij de macht van de - van je! - vanzelfsprekendheid? Het ontrafelen hiervan is niet zo heel moeilijk trouwens. Ik heb eens een coach gehad die daar een meester in was. Hij deed maar twee dingen: luisteren en samenvatten. Ik keek al vertellend naar een vraagteken-gezicht met daarin zijn wenkbrauwen hoog opgetrokken waardoor ik gaandeweg begon te twijfelen aan wat ik beweerde. Zijn spiegeling, die geheel vrij was van oordeel, was precies wat ik nodig had om mijn eigen gedachten, aannames en grieven op een net iets andere manier terug te horen. Hij nodigde me, juist door veel zwijgen, uit om steeds meer te vertellen over hoe ik naar de situatie, die me dwars zat, keek. En steeds weer koos hij een paar van mijn woorden en legde die eenvoudig voor mij neer. Zo ontdekte ik hoe niets anders dan mijn eigen vanzelfsprekendheden mij in de klem hielden. Bingo. Einde gesprek; begin van een nieuw begrip: dankbaarheid.

Wiens waarheid ook al weer?

6 oktober 2023

Om het een beetje goed met elkaar uit te houden is het handig om ongeveer hetzelfde wereldbeeld te hebben en dus hetzelfde te geloven. Als iemand met een geheel nieuwe gedachte komt, die de sociale structuur van een familie, organisatie of team mogelijk kan verstoren, is de eerste reactie vanuit de groep doorgaans: wegwezen jij. Een nieuwe waarheid, zoals dat de aarde rond is in plaats van plat, deed heel wat geleerden wankelen op hun voetstuk. Immers, als ze het in deze niet bij het recht eind hadden dan zal er van de rest van wat ze beweren ook wel niet veel waar wezen. Dus dan maar fluks de boodschapper om zeep helpen waardoor de afgang nog even uitgesteld kan worden.

Je kunt de vraag welke waarheid nu eigenlijk waar is, terugbrengen tot het spanningsveld tussen nieuwe inzichten enerzijds en het behoud van sociale systemen anderzijds. We hoeven maar naar de huidige oorlog in Oost Europa te kijken om te ervaren wat ongenuanceerde propaganda doet.

De zoektocht naar waarheid is dagelijkse kost, zowel daar in het groot tussen volkeren als hier in het klein. Ouders, die als het goed is, de boel bij elkaar willen houden, moeten zien te dealen met dwarsdenkende pubers. Het vraagt dan ook veel van een mens om het eigen verhaal los te laten. Die verhalen over ‘hoe het zit’, plakken met lastig los te weken bisonkit aan huid en haar. Zelfs verlichte geesten, of mensen die zoveel gemediteerd hebben dat ze denken tot de verlichten te behoren, hebben hard-core waarheden ingeslikt die op een gegeven moment, meestal in geval van vermeend overleven, on-vervroren bovenkomen.

En dat is allemaal nog best te doen in het normale sociale verkeer. Tot iemand ergens echt vastloopt en zich bijvoorbeeld bij een coach meldt. De coach heeft, als je het goed bekijkt, best wel een moeilijke opdracht. Want zelf zal deze ook wel eens een enkele keer, to say the least, in dubio zitten. Ze zorgt ervoor haar client een fijn, luisterend oor te bieden. Maar tegelijkertijd is het ook haar taak om helder uit te leggen dat iemand iets niet juist ziet, dat iemand onzinnige TikTok boodschappen heeft omarmd, dat iemand in de ban is geraakt van een griezelige zienswijze die wel nieuwe vrienden heeft opgeleverd maar dat de client toch een life-changing beslissing moet nemen om zich hieruit te bevrijden. Daarvoor moet je als coach zeker zijn van je zaak.
Ik denk dat niemand ontkomt aan het regelmatig mis hebben van die zogenaamde waarheid. Je ziet immers altijd maar een deel van het geheel. Denk aan de zeven blinde zoekers, die naar een olifant worden geleid. Ze voelen allen iets anders; de een de staart, de ander een poot, de derde de slurf, de vierde een oor, de vijfde de buik, de zesde een stukje huid... En allen krijgen dus een ander idee over de ‘waarheid’. Dus wat nu? De padvinders zeggen: ‘Onderzoek, wees moedig en geef nooit op’. Zeker niet als je op zoek bent naar De Waarheid.